معرفی شهرستان
تاریخ به روزرسانی: 1394/11/19

طبس

از ويكي‌پديا، دانشنامهٔ آزاد
 

مختصات: 33°36′ شمالي 56°55′ شرقي / 33.6° شمالي 56.92° شرقي

طبس
طبس بر ايران واقع شده‌است
اطلاعات
كشور: ايران
استان : استان خراسان جنوبي
شهرستان : طبس
بخش : مركزي

جمعيت : (1390)

69,658
ارتفاع از سطح دريا : 666 متر
پيش‌شماره تلفني: 056
وب‌گاه : اطلاعات جامع طبس

شهر طَبَس (تبس)، مركز شهرستان طبس (وسيع‌ترين شهرستان ايران) و شهري كويري است در غرب خراسان جنوبي ايران. اين شهر پيشتر جزئي از استان يزد بود.

اين شهر در مدار 33 درجه و 35 دقيقه شمالي و نصف‌النهار 56 درجه و 55 دقيقه شرقي، در منطقه‌اي با آب و هواي بياباني واقع شده‌است. ارتفاع شهر طبس از سطح دريا حدود 690 متر است. در شرق شهر طبس رشته‌كوه بلندي به نام رشته كوه شتري قرار گرفته كه ضلع شرقي چاله بزرگ طبس را تشكيل مي‌دهد. معادن غني ذغال سنگ اين شهرستان حاكي از وجود جنگل‌هاي انبوه و درياچه‌هاي بزرگ در گذشته‌هاي دور در اين منطقه مي‌باشد. اين معادن، طبس را در رديف يكي از غني‌ترين مناطق كشور به لحاظ ثروت ملي قرار داده‌است.

 

علت نام

بعضي گفته‌اند نام آنجا تب بس بوده است تب در فارسي به معني حرارت و داغي است. يعني بسي داغ . عده اي نيز نام آن را به زبان هاي سلوكيان مرتبط دانسته‌اند.ناصر خسرو در سفر نامه اين شهر را طبس گيلكي خوانده است.

طبس در زمين‌لرزه شهريور 1357 به طور كامل نابود شد و بعد از آن بازسازي‌هايي در آن انجام شد.
آب طبس از يك‌پارچه شدن چشمه‌هاي پرشماري كه از راه يك قنات به اين شهر آورده مي‌شوند و در جايي به نام «فره‌ونگ» از زير زمين بيرون مي‌آيند تأمين مي‌شود. اين آب در راه خود به خاطر شيب طبيعي زمين چند آسياب را نيز به راه مي‌اندازد. اين آب در قديم پس از آبياري و گذر از باغ گلشن، وارد شهر شده و باغ‌هاي و محله‌ها را آبياري مي‌كند و آب‌انبارها را پر از آب مي‌نمايد.

دور بودن شهر طبس از شهرهاي حاصل‌خيز و سختي راه كوير، جابه‌جايي هرگونه كالاي فاسدشدني به طبس را ناممكن مي‌نمود و بنابر اين مردم طبس ميوه و سبزي خود را در محل توليد مي‌كردند. فراورده‌هاي صادراتي اين شهر را نيز فراورده‌هاي خشك و فاسدنشدني مانند گندم و غله بوده‌است. در برخي نقاط پيرامون طبس حتي برنج نيز به عمل مي‌آيد و برنجزارهايي در آن‌جا وجود دارد.

طبس در 29 تا 30 قمري به‌دست عرب‌ها اشغال شد و تاريخ‌نگاران سده‌هاي آغازين اسلامي همواره از آن به عنوان جايي كه درختان نخل و مركبات دارد ياد كرده‌اند. بر اساس مستنداتي كه هرودوت تاريخ نويس، ارائه نموده و به نقل از جلد اول كتاب سرزمين خورشيد ترجمه استاد ذبيح الله منصوري، ميت ري داتس از جمله موبدان زرتشيتي بوده كه در طبس مي زيسته و به عنوان ناپدري كورش كبير وي را در همين منطقه تا سن شانزده سالگي تربيت و بزرگ نمود.   طبس(تببس) در دوره نهضت اسماعيليان يكي از مراكز مهم اسماعيليان خراسان بود. از نوشته‌هاي سفرنامه‌نويسان اين‌گونه برمي‌آيد كه باغ‌هاي طبس به جز قلعه‌باغ و باغ كلج قدمتي بيش از دوره افشاريان ندارند.خيابان گلشن در پايان دورهٔ زنديان و هنگامي كه لطف علي خان زند به طبس مي‌آيد و به پيشنهاد او تأسيس شد.

زمين‌لرزه طبس

در شهريور سال 1357، زمين‌لرزه‌اي به شدت 7٫8 ريشتر طبس و روستاهاي مجاور آن را ويران كرد. اين زمين‌لرزه كه يكي از بزرگ‌ترين زمين‌لرزه‌هاي سدهٔ اخير در ايران بوده‌است، حدود 15٬000 كشته به جاي گذاشت. طبس تا قبل از زمين لرزه سال 1357 جزئ مناطق با خطر نسبي متوسط پهنه بندي شده بود. تحقيقات و پژوهش هاي ريخت زمين شناسي و نو زمين ساختي نشان مي دهد كه طبس به دليل وضعيت خاص زمين شناسي مستعد زلزله هاي با قدرت بالا بوده ولي ابزارهاي موجود در گذشته توان شناسيايي اين پتانسيل را نداشته است. دكتر محمد آريامنش زلزله شناس، كه خود از بازماندگان همين زمين لرزه مي باشد معتقد است كه تا قبل از زلزله سال پنجاه و هفت حد اقل سه زمين لرزه بزرگ در اين منطقه روي داده است .وي طي ساليان متوالي پژوهش هاي مختلفي را در زمينه وضعيت لرزه خيزي و زلزله شناسي و چشمه هاي لرزه زا در طبس ارائه داده است.

اماكن ديدني

  • باغ گلشن
  • ارگ طبس (كهندژ)
  • امامزاده حسين بن موسي الكاظم (ع) - ميقات الرضا
  • روستاي ييلاقي خرو
  • آب گرم مرتضي علي
  • طاق شاه عباس
  • سد كريت (قديمي‌ترين و بزرگ‌ترين سد قوسي جهان)
  • روستاي اصفهك
  • روستاي ازميغان(شالي كاري و نخيلات)
  • قلعه و مزار روستاي پيرحاجات (قرن 4 هجري)
  • كرانه‌هاي زيباي كوير
  • روستاي ديدني و تاريخي ناي‌بند
  • ديگ رستم
  • روستاي جوخواه  و كاروانسراهاي شاه عباسي متعلق به دوره صفويه در 18كيلومتري طبس.
  • كال جني و خانهٔ شريف گرگي در شمال جاده طوفان.
  • روستاي جنت آباد در شرق طبس از جاده جوخواه (خور بيابانك)

جدايي از يزد و بازگشت به خراسان

طبس كه پيش‌تر شهري در استان خراسان بود، در سال 1380 و قبل از تقسيم استان خراسان بزرگ، به استان يزد ملحق شد؛ ولي چند سال پس از تقسيم استان خراسان، در زمستان سال 1391، به استان خراسان جنوبي ملحق شد

منابع

  1.  «سرشماري عمومي نفوس و مسكن سال 1385، جمعيت تا سطح آبادي‌ها بر حسب سواد» (فارسي)‎. مركز آمار ايران، 1385. بايگاني‌شده از نسخهٔ اصلي در 15 نوامبر 2012.
  2. دانشدوست، يعقوب، طبس شهري كه بود (باغ‌هاي طبس)، تهران: انتشارات سروش، 1369 خورشيدي. پيشگفتار.
  3. دانشدوست، يعقوب، طبس شهري كه بود (باغ‌هاي طبس)، تهران: انتشارات سروش، 1369 خورشيدي. پيشگفتار.
  4. همان.
  5. دانشدوست، يعقوب، طبس شهري كه بود (باغ‌هاي طبس)، تهران: انتشارات سروش، 1369 خورشيدي. پيشگفتار.
  6. همان. ص 38.
  7. همان.
  • اطلس گيتاشناسي استان‌هاي ايران، تهران: 1383خ.
 
 

حرم مطهر حضرت حسين بن موسي الكاظم-عليه السلام

باغ گلشن

شاليزارهاي روستاي ازميغان

آبگرم مرتضي علي

تعداد بازدید: 3717
امتیازدهی
میانگین امتیازها:4.2 تعداد کل امتیازها:5
مشاهده نظرات ( 1
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
خراسان جنوبي-طبس - بلوار امام رضا - شبكه بهداشت و درمان طبس
تلفن: 32822011-056     دورنگار: 32825192-056   كدپستي     E-mail: [@]bums.ac.ir
ورود اعضاء
خروج
Powered by DorsaPortal